Dwangstoornissen, of met de officiële term obsessieve-compulsieve en gerelateerde stoornissen. Deze groep stoornissen kenmerkt zich door obsessieve gedachten die angst of onrust met zich meebrengen en compulsieve handelingen die de angst of onrust (tracht te) verminderen. De dwanggedachten en – handelingen kunnen iemands leven ernstig verstoren.
In deze categorie vallen de volgende stoornissen:
- Obsessieve compulsieve stoornis (OCS, in het Engels OCD): Deze stoornis kenmerkt zich door het hebben van hardnekkige obsessies en compulsies. Obsessies zijn indringende gedachten die je niet zo maar kan loslaten en die angst, onrust of walging veroorzaken. Compulsies zijn handelingen die er op gericht zijn om de angst, onrust of walging te verminderen. OCS kent diverse thema’s. De bekendste is smetvrees en tel-,symmetrie-en ordedwang. Daarnaast kan het zich uiten in het hebben van bijzonder nare voorstellingen (vb iemand neersteken) of het dwangmatig controleren van zaken. Voorbeelden van minder bekende vormen zijn R-OCD, P-OCD en sensorimotor OCD. Deze opsomming is overigens niet exhaustief.
- Verzamelstoornis (Hoarding): Deze stoornis kenmerkt zich door het dwangmatig verzamelen van spullen. Iemand die hier aan lijdt is vaak bang of wordt heel onrustig om iets (belangrijks) weg te gooien. In sommige gevallen verzamelt iemand zo veel spullen dat het hele huis volgestapeld raakt.
- Body dysmorphic disorder (BDD): Bij deze stoornis heeft iemand een overmatige focus op vermeende of kleine imperfecties in het uiterlijk. Deze ‘gebreken’ zijn voor anderen vaak onzichtbaar. De persoon ervaart ze echter als bijzonder storend. Je gaat jezelf vaak in de spiegel bekijken om te controleren, je doet overdreven veel moeite om je uiterlijk te verzorgen, je vraagt vaak geruststelling aan anderen of je er wel of niet goed uitziet. Men kan hier zo ver in gaan om zelfs onnodige plastische chirurgische ingrepen te laten uitvoeren.
- Trichotillomanie: Bij deze stoornis trekt iemand dwangmatig zijn of haar eigen haar uit. Dit kan leiden tot kale plekken en/of schade aan de hoofdhuid. Om het haarverlies te beperken, gaat men op andere plaatsen haren trekken dan men aanvankelijk gewend is.
- Excoriatiestoornis: Deze stoornis kenmerkt zich door ‘huidpulken’. Dit kan bij oneffenheden maar ook bij een gezonde huid. Meestal gebeurt dit met de vingernagels maar dit kan ook gebeuren door middel van een pincet of naald. Dit kan dagelijks veel tijd in beslag nemen. De schade wordt vervolgens gemaskeerd door middel van kleding of make-up.